Darmscreening

Darmkanker komt vaak voor en kent een hoge sterftekans. Dat blijkt uit een bevolkingsonderzoek in Nijmegen en Amsterdam in 2007. De verwachting is dat darmkanker alleen maar toeneemt. Professor Joep Bartelsman vertelt over de ontwikkelingen in de preventieve zorg.

Screenen op darmkanker tussen de 55-75 jaar levert winst op. De tijd tussen de ontwikkeling van een kleine poliep tot een grote poliep kan wel 15 jaar bedragen. Er is dus veel tijd om vroegtijdig poliepen op te sporen en te verwijderen, zodat kanker minder gaat voorkomen.

Omdat bij darmkanker niet altijd sprake is van een bloeding, wordt er wereldwijd gewerkt aan betere ontlastingtesten. In het bevolkingsonderzoek werden twee ontlastingtesten vergeleken: de spatel-test (Hemoccult) en de mascara-test (OC-sensor). De laatste bleek twee keer zoveel carcinomen te vinden. Dat is vergelijkbaar met resultaten uit het buitenland.

Een landelijk bevolkingsonderzoek door middel van ontlastingtesten is wenselijk, echter door een tekort aan artsen kan regelmatig screenen niet worden ingevoerd. Het capaciteitsprobleem kan worden ondervangen door verpleegkundigen op te leiden voor andere screeningmethoden, zoals coloscopie. Voor het behalen van een „rijbewijs‟ voor coloscopie zijn ongeveer 200 scopieën nodig en nog eens 120 scopieën per jaar om de kunde bij te houden.

Nederland is zeer bewust van darmkanker, maar er is een kennisachterstand vergeleken met de rest van Europa. Coloscopie maakt het mogelijk kleine carcinoompjes op te sporen en in een vroeg stadium weg te halen. We moeten dus zeker verpleegkundigen inzetten! Tevens moet er gezocht blijven worden naar nieuwe methoden.

Robotchirurgie

Opereren met een robot op het slagveld of zelfs in de ruimte? Is dat science fiction of wordt het werkelijkheid? Professor Ivo Broeders vertelt over de innovatieve ontwikkelingen van de robottechnologie op de OK en de centrale rol daarvan bij darmkanker.
Opereren op afstand (tele-chirurgie) is begonnen toen in de 80-er jaren onderzoeksgeld werd verkregen om te kijken hoe soldaten in oorlogsgebieden eerder konden worden geopereerd. Het bizarre idee van een operatierobot ontstond toen. Pas in 1995 kwam er resultaat met op afstand opereren. Weliswaar bestond de afstand slechts uit een paar meter met kabels ertussen, maar het idee was goed bruikbaar.

Tele-chirurgie bleek lastig: je opereert niet meer met je handen en het beeld is gespiegeld. Dit werd opgelost door een computer tussen de handen en het werkinstrument te plaatsen. Zo was er herstel van het natuurlijke gevoel bij opereren en leek het meer op de klassieke chirurgie. Tegenwoordig zit de chirurg in een cockpit en van daaruit bedient hij de 4 armen van de robot. "Het is een hele eigen wereld, je hebt het gevoel in het lichaam te zitten. Je bent heel dichtbij."

Leren omgaan met de robot kost veel tijd. Het hele team moet trainen en samenwerking is essentieel. Pas als het hele team goed genoeg is, kunnen moeilijke operaties zoals slokdarmkanker en hersteloperaties worden uitgevoerd.

Voor de Da Vinci Robot, zoals de robot genoemd wordt, bleek hartchirurgie te lastig. Nu vindt een verschuiving plaats naar urologie. "Ik verwacht dat je over 5 jaar geen werk meer voor urologen zonder robot ziet".

Serieuze interesse om met de robot te werken is er bij het opereren van rectum carcinoom. Dat is moeilijke chirurgie in een beperkte ruimte waar kleine, delicate bewegingen belangrijk zijn. Bovendien heeft het gebruik een groot ergonomisch voordeel.

Als laatste meldt professor Broeders dat bij het opereren via de mond en vagina nog grote voordelen zijn te behalen. Het opereren via deze natuurlijke lichaamsopeningen is het doel van NOTES (Natural Orifice Transluminal Endoscopic Surgery).

NOTES heeft de toekomst: het maakt complexe besturing mogelijk en verenigt therapie en diagnostiek. 

Bekijk alle foto's

Terug naar het overzicht